ایران سم یک تحدید برای حشرات
چرا بعضی حشرات به سم مقاوم شده اند؟
این روزها خیلی از کشاورزا و باغدارا یه مشکل جدی دارن: آفتها دیگه مثل قبل با سم از بین نمیرن. یعنی چی؟ یعنی حشره یا بیماریای که قبلاً با یک بار سمپاشی کنترل میشد، حالا انگار به سم عادت کرده و دیگه کوتاه نمیاد. به این حالت میگن مقاومت به سم. این موضوع فقط اعصابخردکن نیست، بلکه باعث میشه هزینهها بالا بره، محصول کم بشه و حتی ممکنه کشاورز بیخودی سم بیشتری مصرف کنه و به زمین و محیطزیست هم آسیب بزنه.
اما خبر خوب اینه که برای این مشکل راهحل هست. اگر روش درست انتخاب بشه، میشه جلوی مقاوم شدن آفتها رو گرفت یا حداقل خیلی کندش کرد. توی این مقاله، خیلی ساده و خودمونی درباره راهکارهای مقابله با مقاومت به سم حرف میزنیم.
مقاومت به سم یعنی چی؟
وقتی یه آفت یا بیماری بارها در معرض یک نوع سم قرار میگیره، ممکنه کمکم یاد بگیره چطور از اثر اون سم فرار کنه. در واقع اون موجودات ضعیف از بین میرن و اونایی که کمی مقاومترن باقی میمونن و تکثیر میشن. بعد از چند نسل، جمعیت جدید دیگه به اون سم جواب نمیده.
مثلاً فرض کن همیشه با یک کلید، یک قفل رو باز میکردی. اگر قفل عوض بشه یا خراب بشه، اون کلید دیگه به درد نمیخوره. مقاومت آفت هم یه چیزی شبیه همینه. سم هست، ولی آفت دیگه بهش واکنش نشون نمیده.
چرا مقاومت به سم بهوجود میاد؟
دلایلش زیادن، ولی چندتاش خیلی مهمه:
- استفاده زیاد از یک سم مشخص
- مصرف دوز اشتباه
- سمپاشی بیموقع
- تکرار پشت سر هم یک گروه سم
- نادیده گرفتن روشهای غیرشیمیایی کنترل آفت
یعنی هرچی بیشتر و بیبرنامهتر از سم استفاده کنیم، احتمال اینکه آفت مقاوم بشه بیشتر میشه.
همیشه یک مدل سم نزن
یکی از مهمترین راهها برای مقابله با مقاومت اینه که همیشه از یک نوع سم استفاده نکنیم. باید سموم با روش اثر متفاوت رو بهنوبت به کار برد.
چرا این کار مهمه؟ چون اگر آفت به یک گروه سم عادت کرده باشه، با عوض کردن گروه سم، دوباره میشه کنترلش کرد. این کار مثل اینه که همیشه با یک روش از در وارد نشی؛ گاهی از پنجره میری!
البته دقت کن که منظور فقط اسم تجاری سم نیست. مهم گروه شیمیایی و نحوه اثر سم هست، نه فقط برندش. پس باید برچسب سم رو خوب بخونی یا از کارشناس کشاورزی کمک بگیری.
سمپاشی رو فقط وقتی لازم شد انجام بده
یکی از اشتباهات رایج اینه که بعضیها از ترس آفت، بیموقع سم میپاشن. این کار هم هزینه داره، هم آفت رو بیشتر در معرض سم قرار میده و هم احتمال مقاومت رو بالا میبره.
بهتره اول بازدید مزرعه یا باغ انجام بشه. اگر جمعیت آفت از حد خطرناک گذشته بود، اون موقع سمپاشی منطقیه. یعنی سمپاشی باید بر اساس نیاز واقعی باشه، نه از روی حدس و گمان.
دوز درست، نه کم نه زیاد در سمپاشی
خیلیها فکر میکنن اگر سم رو بیشتر بریزن، نتیجه بهتر میشه. ولی این فکر کاملاً اشتباهه. دوز زیاد ممکنه به گیاه آسیب بزنه، به محیطزیست ضرر برسونه و حتی بهجای نابود کردن آفت، فقط اونایی رو از بین ببره که ضعیفترن و مقاومها رو باقی بذاره.
از اون طرف، دوز کم هم خوب نیست، چون آفت رو نمیکشه و فقط باعث میشه جمعیتهای مقاومتر زنده بمونن.
پس باید دقیقاً طبق دستور مصرف عمل کرد. این یکی از پایهایترین کارها برای کنترل مقاومت به سم هست.
زمان سمپاشی خیلی مهمه
گاهی کشاورز سم خوب داره، ولی در زمان اشتباه استفاده میکنه. مثلاً وقتی آفت هنوز خیلی کم شده یا وقتی هوا برای سمپاشی مناسب نیست. در این حالت، اثر سم کم میشه و آفت فرصت پیدا میکنه جان سالم بهدر ببره.
بهترین زمان سمپاشی معمولاً وقتی است که آفت در مرحله حساس خودش قرار داره. مثلاً بعضی آفتها در سنین پایین خیلی راحتتر کنترل میشن. اگر دیر بجنبیم، هم کنترل سختتر میشه هم نیاز به سم بیشتر پیدا میکنیم.
از روشهای غیرشیمیایی هم کمک بگیر
مقابله با مقاومت به سم فقط با سم حل نمیشه. باید مدیریت تلفیقی آفات رو جدی گرفت. یعنی کنار سم، از چند روش دیگه هم استفاده کنیم. مثلاً:
-
جمعآوری دستی آفات در بعضی موارد
-
استفاده از تلههای نوری یا فرمونی
-
حذف علفهای هرز
-
هرس شاخههای آلوده
-
آبیاری و تغذیه مناسب برای قویتر شدن گیاه
وقتی این روشها کنار هم استفاده بشن، فشار روی سم کمتر میشه و آفت هم کمتر فرصت مقاوم شدن پیدا میکنه.
دشمنان طبیعی آفتها رو حفظ کن
در طبیعت، خیلی از حشرات و موجودات مفید هستن که آفتها رو میخورن یا کنترل میکنن. مثلاً بعضی کفشدوزکها، زنبورهای پارازیتوئید و شکارگرها میتونن جمعیت آفات رو پایین نگه دارن.
اگر بیبرنامه سمپاشی کنیم، ممکنه همین موجودات مفید هم از بین برن. آنوقت آفتها بیرقیب میمونن و سریعتر زیاد میشن. پس باید سمهای انتخابیتر استفاده بشه تا حشرات مفید کمتر آسیب ببینن.
از سم تقلبی یا تاریخگذشته استفاده نکن
بعضی وقتها مشکل از خود سم نیست، از کیفیت سمه. اگر سم تقلبی، خراب یا تاریخگذشته باشه، ممکنه اثربخشی لازم رو نداشته باشه و آفت زنده بمونه. این هم در ظاهر شبیه مقاومته، ولی در اصل بهخاطر محصول بیکیفیت رخ داده.پس باید از جای معتبر خرید کرد و به تاریخ مصرف، نحوه نگهداری و اصالت سم توجه داشت.
ثبت و برنامهریزی داشته باش
خیلی مهمه که کشاورز بدونه چه سمی، چه زمانی، با چه دوزی و روی کدام محصول استفاده شده. اگر این اطلاعات یادداشت بشه، سال بعد میشه برنامه بهتری چید و از تکرار اشتباهات جلوگیری کرد.داشتن یک دفترچه ساده برای ثبت سمپاشیها میتونه خیلی کمک کنه. اینجوری میشه فهمید کدوم سم جواب داده، کدوم جواب نداده و آیا نشونهای از مقاومت وجود داره یا نه.
آموزش و مشورت با کارشناس در موقع سمپاشی
خیلی وقتها مشکل اصلی اینه که اطلاعات کافی وجود نداره. استفاده درست از سم فقط با تجربه شخصی حل نمیشه. باید از کارشناس گیاهپزشکی یا افراد آگاه کمک گرفت. آموزش دیدن در مورد گروههای سم، دوز مصرف، زمان مناسب و روشهای جایگزین، میتونه جلوی کلی ضرر رو بگیره.
مقاومت به سم یه مشکل جدی و واقعیه، ولی غیرقابل حل نیست. اگر سمپاشی رو اصولی انجام بدیم، از یک سم همیشه استفاده نکنیم، دوز درست رو رعایت کنیم، زمان مناسب رو بشناسیم و از روشهای غیرشیمیایی هم کمک بگیریم، میشه این مشکل رو تا حد زیادی کنترل کرد.
یادت باشه هدف این نیست که فقط آفت رو بکشیم؛ هدف اینه که مدیریت درست داشته باشیم تا هم محصول سالمتر بمونه، هم هزینهها کمتر بشه، هم طبیعت کمتر آسیب ببینه. کشاورزی موفق یعنی استفاده هوشمندانه، نه زیاد سم پاشیدن.
محصولات شرکت ایران سم
سم ساس کش پیرانا
جهت خرید سموم آلمانی حشرات و مشاوره رایگان با شماره زیر در تماس باشید
